Thiềng Liềng kí sự


IMG_0101

Có một nơi được mệnh danh là xa xôi hẻo lánh nhất của TP HCM.

Nơi những người dân sinh sống vẫn có hộ khẩu ghi TP HCM nhưng cuộc sống tách biệt hoàn toàn những xô bồ, náo nhiệt.

Đó là đảo Thiềng Liềng- vùng đất mà chúng tôi có may mắn đặt chân đến khám phá.

Qua phà Bình Khánh là huyện đảo Cần giờ. Từ đây xe bus 90 đưa chúng tôi đến thẳng bến tàu ở Cần Thạnh. Chuyến xe bus 90 ngày lễ đông gấp đôi, gấp ba ngày thường.

Hai bên đường, những vạt rừng đước bạt ngàn trôi qua vun vút. Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ còn gọi là Rừng Sác là một quần thể gồm các loài động, thực vật rừng trên cạn  được hình thành trên vùng châu thổ rộng lớn của các cửa sông Đồng Nai, Sài gòn và Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây. UNESCO đã công nhận đây là khu dự trữ sinh quyển thế giới với hệ động thực vật đa dạng độc đáo điển hình của vùng ngập mặn.

Những ô ruộng muối trắng lần lượt trôi qua bên cửa kính xe. Một số người biết chúng tôi đi tìm hiểu về nghề làm muối và bảo ở ngay Cần giờ cũng có sao phải đi tới Thiềng Liềng. Họ không biết rằng, cái chúng tôi muốn khám phá là câu chuyện ẩn sau những hạt muối của những người dân nơi đảo xa.

Chúng tôi xuống tại bến đò Cần Thạnh. Một nhóm sinh viên cũng đang ngồi đợi đò.

IMG_0060

Chuyến đò ngày lễ đa số toàn người dân đi buôn bán và học sinh, sinh viên về thăm nhà. Trên đò người nằm người ngồi la liệt, khoang giữa hàng hóa xếp đầy chật. Mất khoảng 45 phút ổn định, sắp xếp hàng hóa và hành khách, chuyến đò nổ máy rời bến.

Từ thị trấn Cần Thạnh, mất gần 1 tiếng đồng hồ đò mới ra tới đảo Thạnh An, mỗi ngày chỉ có khoảng 5 chuyến. May mắn cho những người lần đầu đi đò nhỏ như chúng tôi khi đi trúng ngày sóng yên biển lặng. Có những ngày mưa bão, đi đò là một nối ám ảnh của người dân ở đây.

Đò ghé tại Thạnh An trả khách, chúng tôi chuyển đò. Nhóm sinh viên  vẫn đi cùng chuyến đò thứ 2 với chúng tôi. Tiếp tục mất từng đó thời gian trên đò, len lỏi giữa những vạt rừng sác men theo cửa biển mới đến được cù lao Thiềng Liềng, đò ra đây mỗi ngày chỉ có 2 chuyến đi lúc 11h trưa và 16h chiều. Chúng tôi may mắn vì đến đúng chuyến 11h trưa. Không khí mát lạnh của biển nước và màu xanh của vạt rừng 2 bên làm tất cả khoan khoái, dễ chịu hơn.

IMG_0080

Ít ai biết rằng, sau ngày giải phóng hoàn toàn miền nam 30/4/1975, hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ hầu như hoàn toàn bị hủy diệt do chất độc khai quang và bom đạn trong chiến tranh lên tới 665.666 gallons chất độc màu da cam. Những vạt rừng mà hiện tại chúng tôi đang nhìn thấy là thành quả của hơn 30 năm khôi phục rừng không ngừng nghỉ của Ban quản lý Rừng phòng hộ Cần Giờ.

IMG_0091

Theo người dân nơi đây kể lại, cách đây hơn 40 năm, có một chàng trai vừa mới hơn 20 tuổi cùng gia đình đã lênh đênh khắp các kênh rạch miệt Soài Rạp, Vàm Sát, Đồng Nai,… trên chiếc xuồng nhỏ, để rồi khám phá ra một hòn cù lao, dừng chân nơi đây lập nghiệp. Còn theo tư liệu chính xác thì  đảo Thiềng Liềng được thành lập năm 1976. Thời gian dần trôi, bây giờ trên đảo đã có hơn 200 hộ gia đình với gần 1 ngàn người sinh sống.

Giữa lúc chúng tôi chưa biết sẽ ở lại đảo bằng cách nào thì tình cờ gặp lại nhóm sinh viên đi cùng 2 chuyến đò vừa rồi. Khi biết chúng tôi ra đây không quen biết ai, họ rất ngạc nhiên và nói chúng tôi đi cùng về thăm nhà một người bạn trên đảo. Thiềng Liềng không phải hòn đảo du lịch, đến nay vẫn rất ít người biết tới. Để lưu trú lại đảo, cách duy nhất là xin ở lại nhà dân hoặc trạm y tế, đồn biên phòng, vì Thiềng Liềng không có nhà trọ.

Không gian của đảo  trong lành và yên bình đến lạ, chỉ thỉnh thoảng vẳng lại tiếng tàu chạy ngoài sông và lâu lâu mới có tiếng một chiếc xe gắn máy nào đó chạy qua. Trên đảo số xe gắn máy đếm được chưa đầy bàn tay vì đảo không có cây xăng, mua xe là phải mua xăng trữ, hơn nữa đảo không quá lớn nên phương tiện phổ biến vẫn là xe đạp hoặc đi bộ, có lẽ một phần nhờ vậy mà không khí ở đảo vẫn cứ trong lành, chưa bị khói bụi của đô thị hóa chạm tới.

IMG_0104

Cần Giờ có hơn 1.500 hécta đất làm muối, riêng ấp Thiềng Liềng có khoảng 400 hécta. 70% người dân ở Thiềng Liềng sống bằng nghề làm muối, họ chủ yếu đến từ các tỉnh: Bến Tre, Long An, Tiền Giang…

IMG_0122

Với 400 hécta diện tích làm muối, mỗi năm Thiềng Liềng sản xuất 20 ngàn tấn muối. Mùa làm muối bắt đầu từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau.

Nghề làm muối ở đây có truyền thống từ những người đi khai đất. Muối ở Thiềng Liềng có chất lượng cao do độ mặn của nước biển cao hơn nhiều nơi khác ở  thành phố, nhưng giá bán lại thấp hơn bởi bị thương lái ép giá vì tốn thêm chi phí vận chuyển, trong khi diêm dân đa phần đều không có phương tiện vận chuyển để có thể chủ động mang muối tìm mối bán.

Dân gian vẫn bảo chẳng nghề gì khổ như nghề làm muối. Nghề này hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết, muối sắp thu hoạch chỉ một trận mưa nhỏ cũng trôi hết công sức. Cái nghề mát thì ở trong nhà, nắng chang chang, gay gắt thì phải ra đồng và làm 6 tháng nhưng để dành ăn 12 tháng.Khi trời mưa người ta tìm chỗ trú thì mình lại phải chạy ra cứu muối. Thiềng Liềng là một trong những vùng hiếm hoi còn lưu giữ cách làm muối truyền thống của vùng như dùng lăn và guồng tát nước bằng gỗ và quay tay.

IMG_0144

Sau khi cào muối xong thì công đoạn vệ sinh ruộng muối cũng rất quan trọng, phải tháo hết nước trong ruộng ra, sau đó dùng cào cào sạch lớp bùn, tiếp đến là dùng lăn cho bề mặt ruộng phẳng.

IMG_0159

Đến Thiềng Liềng vào những ngày cuối vụ muối, không khí nơi đây không còn cảnh tất bật như một số bà con chia sẻ. Họ nói với chúng tôi bằng vẻ tiếc nuối “Phải chi các cô cậu ra đây vào gần Tết mà coi, cả cánh đồng tấp nập người. giờ cuối vụ, mưa tới rồi, họ về dưới làm ruộng hết rồi”. Nghe ra thì mới biết, về dưới là về quê ở Long An, Tiền Giang trong thời gian mùa mưa từ tháng 4 tới tháng 9 để làm công việc khác như làm ruộng, trồng cây ăn trái, một số hộ khác đi biển, chuyển sang nuôi tôm… Vì vậy có thể nói, Thiềng Liềng chỉ thực sự đông vui vào mùa muối.

IMG_0153

Người dân ở Thiềng Liềng ngày nay có đời sống khá hơn nhờ gắn bó với nghề làm muối. người làm công trong 6 tháng có thu nhập khoảng 30 triệu đồng.  35.000 – 40.000 đồng/giạ (lúc cao điểm, giá muối lên đến 60.000 – 65.000 đồng/giạ, một giạ bằng 30 – 32 kg).

Tuy nhiên, muối chỉ có giá cao vào mùa mưa, còn mùa nắng là mùa thu hoạch chính nên giá cũng khá bấp bênh. Hơn nữa, người làm muối không phải ai cũng có vốn dư để ém hàng chờ giá lên cao mà đa số đều phải thu đến đâu, bán đến đó trả công cho người làm và lo cho vụ kế tiếp.

Gia đình chú Lan- người làm muối ở Thiềng Liềng 20 năm nay cho biết: gia đình ông có cả vợ, con trai, ông và hai người anh em ruột cùng lên đây làm muối. Đây là nghề mà cha ông gắn bó ở đây từ những ngày sau giải phóng miền Nam- cũng là những ngày hòn đảo mới được khai phá. Vì vậy, làm muối không chỉ là một nghề mưu sinh, mà đó còn là sự nối tiếp truyền thống của gia đình, dòng họ.

IMG_0132

Cũng giống như gia đình ông Lan- gia đình ông Nguyễn Văn Đội đến đảo từ những ngày đầu tiên. Con ông giờ đã là sinh viên đại học Bách Khoa TP HCM năm thứ 3. Nói về những đứa con của mình, giọng ông không giấu niềm tự hào của người làm cha. Không tự hào sao được khi con đường đến trường của trẻ em ở Thiềng Liềng chẳng bao giờ liền đoạn vì xa cách. Học hết cấp 1 đa phần các em đều nghỉ học đi cào muối hoặc ở nhà nấu cơm phụ cha mẹ vì trên đảo chỉ có một trường tiểu học và trường mẫu giáo. Muốn học tiếp cấp 2, cấp 3, các em phải thức dậy đi học lúc 4h sáng mới kịp đò hoặc ở trọ lại ngoài thị trấn Cần Thạnh.

Cuộc sống của người dân nơi đây gắn với sự khó khăn, thiếu thốn.

Trên hòn đảo này không hề có bóng dáng của cây lương thực: Gạo, ngô, khoai sắn, đậu, đỗ… Đất với độ mặn cao và chủ yếu là đất cát nên cây ăn trái và rau rất khó để sinh trưởng, loài cây trồng rất nhiều là cây me, chủ yếu để lấy bóng mát. Hàng ngày tất cả thực phẩm của ấp đảo trông vào 1 chiếc ghe chở rau củ, thịt, cá từ đất liền ra. Mọi thứ ở đây, trừ muối, đều đắt gấp rưỡi, gấp 2 lần đất liền nhưng thực phẩm vẫn rất khan hiếm. Người dân trên đảo, quanh năm chỉ có đậu hũ và rau muống. Thịt heo, thịt gà còn có, nhưng thịt bò là thứ thực phẩm xa xỉ với người dân đảo. Những khi biển động dài ngày, người dân chỉ có cơm với cá khô. Chẳng trách người dân ở đây vẫn đùa “Ở đây thứ gì cũng thiếu, trừ muối”.

IMG_0097

Thiềng Liềng giờ đây đã có nước sạch được tàu của Công ty Công ích huyện Cần Giờ chở đến bơm hàng ngày hai tiếng, tuy phải canh chờ mở nước nhưng vẫn đỡ vất vả hơn việc phải chắt chiu từng lon nước sạch như trước đây.

Cuối năm 2010, Kè đá được xây dựng kiên cố bằng bê tông, dài gần 1,5km, dọc theo sông Lòng Tàu để chắn sóng tàu, ngăn sạt lở đất, bảo vệ đê bao cánh đồng muối Thiềng Liềng làm bà con ở đây không còn thấp thỏm nỗi lo mỗi mùa mưa bão về.

550314_395537347220562_887676580_n

Gần 40 năm nay Thiềng Liềng sống bằng đèn dầu, bằng máy phát điện. Đến năm 2011, Tổng công ty Điện lực TP.HCM, Trung tâm Năng lượng mới và Phát triển nông thôn mới đề xuất kế hoạch xây dựng hệ thống điện mặt trời trên đảo. Ngày 27/1/2011 đã trở thành ngày lịch sử của cư dân đảo Thiềng Liềng khi dự án được khánh thành đi vào sử dụng.Tuy nhiên, nguồn năng lượng này chỉ đủ để  thắp sáng, xem tivi. Còn máy bơm nước, máy giặt, tủ lạnh chắc còn lâu mới đủ điện để “xài”.

Buổi tối ở Thiềng Liềng yên tĩnh lạ thường. Phương tiện giải trí của người dân là chiếc ti vi nhỏ. Chúng tôi tiếc mãi vì không ra trúng ngày thứ 7- ngày mà người dân sẽ tập hợp lại nhà ai đó trong xóm để cùng nhau hát đờn ca tài tử nam bộ và lai rai vài chén rượu, chuyện trò sau một tuần lao động vất vả.

5h sáng, trời còn nhá nhem nhưng đã nghe vẳng lại trong không gian tiếng bước chân người, tiếng hàng quán xôn xao ngoài bến đò. Cây cầu nhỏ ghép bằng mấy tấm ván hẹp, khó khăn lắm đoàn người mới di chuyển lên đò an toàn. Phần lớn là người đi làm, đi chợ, trẻ em đi học sớm.

 

Chuyến đò ghé trạm đón những hành khách quen thuộc. những câu chuyện râm ran suốt quãng đường dài.

Tạm biệt Thiềng Liềng, hòn đảo nhỏ bình yên để quay về với nhịp sống hối hả của thành phố. Hẹn một ngày quay lại giữa mùa muối rộn ràng, và sẽ ở lại một đêm nữa lắng nghe đờn ca tài tử, nghe vị biển mặn mòi, thăm lại những người bạn, người dân làm muối hiền lành, chất phác.

(Huyền Trần)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

About tranngochuyen

crazy
This entry was posted in Nghề and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Có 3 phản hồi tại Thiềng Liềng kí sự

  1. Ninh Tran nói:

    Chuyến đi đã hén. Mai anh cũng định ghé qua Thiềng Liềng ngồi search thông tin 1 tí gặp blog của em.

  2. cảm ơn bạn về bài viết chuyến đi đến Thiềng Liềng, tìm thông tin về nơi này và tình cờ biết đến bài viết này của bạn. Vì giữa tháng 12 này mình và vài người bạn định tổ chức chương trình chụp ảnh – tặng ảnh và tặng quà noel cho các em nhỏ nơi đây, kinh phí do mình tự bỏ ra hết, quà thì bạn bè ủng hộ thêm. Tìm hiểu thêm thông tin từ bài viết của bạn mình càng có thêm nhiệt huyết để thực hiện ý tưởng của mình, đây là lần thứ 2 mình làm chương trình này thôi. Cảm ơn bạn một lần nữa, có dịp mình cũng muốn đồng hành của nhóm của bạn, nếu không ngại thì cứ giao lưu qua fb bạn nhé

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s